Có một câu hỏi mình nghĩ nhiều nhất khi làm sản phẩm này: vì sao có bạn học 4 tiếng một tối mà kiểm tra vẫn không được, trong khi bạn khác học 1 tiếng lại nhớ?
Phần lớn không nằm ở thông minh. Nó nằm ở chỗ hai bạn đang làm hai việc khác nhau, dù cùng gọi là "học bài".
Cái bẫy: đọc lại cho cảm giác đã thuộc
Đọc lại vở là việc dễ chịu. Trơn tru, không vấp, và mỗi lần đọc lại thì mọi thứ càng thấy quen. Bộ não đọc cái cảm giác quen thuộc đó thành "mình biết rồi".
Nhưng quen thuộc không phải là nhớ. Nhận ra một câu khi đang nhìn nó là một việc; tự lôi câu đó ra từ đầu khi trang giấy trắng tinh là việc hoàn toàn khác — và bài kiểm tra chỉ hỏi việc thứ hai.
Đây là điểm được lặp lại trong rất nhiều nghiên cứu về trí nhớ: nhóm học bằng cách đọc lại thường tự tin hơn nhóm học bằng cách tự kiểm, nhưng khi kiểm tra sau một tuần thì nhớ được ít hơn. Tự tin cao mà kết quả thấp — đó là lý do cái bẫy này khó thoát: người mắc bẫy không có cách nào tự phát hiện, cho tới lúc thi.
Cách chữa gọn đến mức nghe như không đủ
Hỏi trước, tự trả lời, rồi mới lật đáp án.
- Đọc câu hỏi.
- Gấp vở lại. Nói ra thành tiếng hoặc viết ra giấy câu trả lời của mình.
- Lật đáp án. Đúng thì đánh dấu đã thuộc; sai thì để nguyên đó.
- Cái chưa thuộc quay lại sau vài ngày — đúng lúc sắp quên.
Bước 2 là bước ăn tiền, và cũng là bước bị bỏ nhiều nhất. Nhìn câu hỏi rồi nghĩ "cái này biết rồi" và bấm xem đáp án thì toàn bộ tác dụng biến mất. Phải thật sự cố lôi ra, kể cả khi lôi không ra — chính lúc vật lộn đó mới là lúc trí nhớ được củng cố.
Vì sao "quay lại lúc sắp quên" lại quan trọng
Ôn ngay sau khi vừa học thì gần như vô ích: kiến thức còn nguyên trong đầu, chẳng phải cố gắng gì. Ôn khi đã quên hẳn thì thành học lại từ đầu.
Điểm ngọt nằm ở giữa — lúc sắp quên nhưng chưa quên. Nhớ lại đúng lúc đó là lần nhớ có giá nhất, và mỗi lần như vậy lại đẩy lần quên tiếp theo ra xa hơn. Đó là lý do 20 phút mỗi tối trong bốn tuần ăn đứt một buổi bốn tiếng vào Chủ Nhật, dù tổng thời gian gần bằng nhau.
Cách làm bằng giấy, không cần công cụ gì:
- Một tập giấy nhớ. Một mặt câu hỏi, một mặt đáp án.
- Ba cái hộp (hoặc ba cái kẹp giấy): chưa thuộc · tạm · đã thuộc.
- Hộp "chưa thuộc" ôn mỗi ngày. Hộp "tạm" ôn cách hai ngày. Hộp "đã thuộc" ôn mỗi tuần.
- Trả lời đúng thì thẻ lên hộp trên; sai thì rơi thẳng về hộp đầu.
Hết. Cách này có từ trước khi có máy tính, và đến giờ vẫn chưa có gì thay thế được nguyên lý của nó.
Ba chỗ hay làm sai
1. Lướt thẻ như đọc sách. Mở ra, thấy "biết rồi", bấm tiếp. Làm thế thì 300 thẻ đi hết trong 20 phút và không đọng lại gì.
2. Chỉ ôn cái đã thuộc. Vì ôn cái đã thuộc thì dễ chịu, còn đối diện cái chưa biết thì khó chịu. Cảm giác khó chịu ấy chính là dấu hiệu nó đang có tác dụng.
3. Học thuộc thay vì hiểu. Cách này hợp với thứ cần nhớ chính xác: định nghĩa, công thức, từ vựng, mốc thời gian. Với thứ cần suy luận thì phải làm bài, không có đường tắt. Đừng dùng thẻ để né việc làm bài tập.
Nếu muốn khỏi phải tự làm thẻ
Phần Học trên hanhtrangcap3.vn dựng đúng theo nguyên lý trên — hỏi trước, tự trả lời, lật đáp án sau, và thẻ chưa thuộc tự quay lại sớm hơn. Bảy môn: Toán, Văn, Anh, Lý, Hoá, Tin, Sử.
- Phần ôn hè lớp 9 lên lớp 10: miễn phí trọn bộ sau khi đăng nhập
- Phần lớp 10 · lớp 11 · lớp 12: mở 2 chương đầu mỗi môn, cũng miễn phí. Hiện có học kỳ 1, bám bộ Kết nối tri thức. Chưa bán gói nào — không hứa ngày, không hứa giá
Nhưng nói thật lòng: phần đáng giá là cách làm, không phải công cụ. Một tập giấy nhớ chạy được nguyên cách này. Anh chị đọc xong bài mà không dùng gì của mình thì con vẫn được lợi — mình viết bài này chính vì thế.
Bài liên quan: Ôn hè lớp 9 lên lớp 10 · Vì sao điểm học kỳ 1 lớp 10 hay tụt
— Một ông bố Hà Nội có con vào lớp 10.