Nhà nào có con vừa vào lớp 10 thì nên đọc bài này trước khi nhìn bảng điểm học kỳ 1 — để tới lúc đó đỡ hoảng, và quan trọng hơn, đỡ mắng oan.
Điểm học kỳ 1 lớp 10 tụt so với lớp 9 là chuyện rất hay gặp. Bạn học sinh giỏi ở cấp 2 cũng tụt, đôi khi tụt mạnh hơn. Và nguyên nhân gần như không bao giờ là "con lười đi".
1. Số môn có bài kiểm tra tăng gần gấp đôi
Cùng một buổi tối, giờ phải chia cho nhiều môn hơn. Đứa trẻ nào cũng sẽ ưu tiên môn có bài kiểm tra ngày mai — kết quả là mọi môn đều được học vào phút chót.
Đây là vấn đề phân bổ, không phải vấn đề thái độ. La mắng không giải quyết được gì, vì con đang làm đúng thứ hợp lý nhất trong hoàn cảnh của nó.
2. Không "ôn tủ" được nữa
Ở cấp 2, đề kiểm tra thường bám khá sát bài vừa học. Lên cấp 3, lượng kiến thức mỗi lần kiểm tra lớn hơn nhiều — học tủ là hết cửa.
Bạn nào ở cấp 2 giỏi nhờ trí nhớ ngắn hạn sẽ hụt trước tiên. Và vì đó thường chính là các bạn học giỏi, cú sốc còn nặng hơn: lần đầu tiên trong đời đi học, cách làm cũ không còn ăn.
3. Kiến thức mới đến trước khi cái cũ kịp chắc
Lớp 9 có cả năm để ôn đi ôn lại một lượng kiến thức tương đối cố định. Lớp 10 thì tuần nào cũng có cái mới, không ai đợi ai.
Cụ thể ở Toán: chương 1 là Mệnh đề và tập hợp — trừu tượng, phải hiểu mới làm được. Trong khi phần Hình học lại đòi hệ thức lượng lớp 9 còn chắc. Hai đầu kéo về hai hướng ngay trong tháng đầu tiên.
Cách gỡ không phải là học nhiều hơn
Đây là chỗ phần lớn các nhà làm ngược: thấy điểm tụt thì tăng giờ học, tăng lớp học thêm. Nhưng nếu nguyên nhân là cách học không còn hợp, thì tăng giờ chỉ làm con mệt hơn với đúng cái cách đã không ăn.
Thứ đáng đổi là cách, và nó mất khoảng 10 phút mỗi tối:
Sau mỗi buổi học, gấp vở lại và tự hỏi mình vừa học gì. Nhớ được gì thì nhớ; quên chỗ nào thì mở ra xem đúng chỗ đó rồi thôi.
Nghe đơn giản đến mức khó tin. Nhưng chênh lệch giữa "đọc lại ba lần" và "tự nhớ lại một lần" là một trong những chênh lệch lớn nhất từng được đo trong các nghiên cứu về cách học. Lý do: đọc lại cho cảm giác quen thuộc, và bộ não rất hay nhầm cảm giác quen thuộc đó thành đã nhớ — cho tới lúc gấp sách lại thì không lôi ra được gì. Mình viết kỹ chuyện này ở bài Học thuộc nhanh nhớ lâu.
Ba việc cho bố mẹ, xếp theo mức hữu ích
1. Đừng so điểm lớp 10 với điểm lớp 9. Hai thang đo khác nhau. So như vậy chỉ tạo ra một kết luận sai ("con sa sút") và một đứa trẻ mất tự tin đúng lúc nó cần tự tin nhất.
2. Đổi câu hỏi. Thay "học bài chưa" bằng "hôm nay có chỗ nào con thấy khó không?". Câu đầu chỉ nhận về một tiếng "rồi"; câu sau mở ra một cuộc nói chuyện — và thường là chỗ duy nhất bố mẹ biết được con đang hổng gì.
3. Chờ hết học kỳ 1 rồi hãy quyết chuyện học thêm. Đăng ký từ tháng 9, khi chưa biết con hụt ở đâu, là đoán mò bằng tiền.
Chỗ để con tự kiểm mỗi tối
Phần Đồng hành lớp 10 trên hanhtrangcap3.vn làm đúng việc "gấp vở lại rồi tự trả lời": thẻ hỏi–đáp và quiz theo từng chương, 7 môn — Toán, Văn, Anh, Lý, Hoá, Tin, Sử.
Nói rõ hiện trạng, vì mình không thích ai phải đoán:
- Kho lớp 10 có 126 chương. Đăng nhập bằng Google mở 2 chương đầu mỗi môn, miễn phí
- Phần còn lại chưa mở, vì nội dung chưa có giáo viên bộ môn nào rà soát — mình biên rồi cho máy soát chéo, cách đó bắt được lỗi rõ nhưng không thay được người có nghề đọc lại
- Hiện mới có học kỳ 1, bám bộ Kết nối tri thức
- Chưa bán gói nào cho lớp 10, 11, 12. Không hứa ngày, không hứa giá
Hai chương đầu đủ để biết cách học này có hợp con hay không. Không hợp thì thôi, cũng chẳng mất gì.
Bài liên quan: Ôn hè lớp 9 lên lớp 10: 4 tuần cuối nên làm gì · Học thuộc nhanh nhớ lâu
— Một ông bố Hà Nội có con vào lớp 10.